دوشنبه, 24 خرداد 1395 ساعت 16:46

فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات

تفاوت فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) با فن‌آوری اطلاعات (IT)، چيست؟ در فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، دستگاه‌ها و فن‌آوری‌های ارتباطی دارای جايگاهی خاص بوده و از عناصر اساسی به‌منظور استفاده از مزايا و دستاوردهای فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، محسوب می‌گردند.

در ادامه با تعاريف متفاوت ICT، بيشتر آشنا می‌شويم:
• در اوايل سال 1990 به مجموعه سخت‌افزار، نرم‌افزار، شبکه و صنايع مرتبط به آنان، فن‌آوری اطلاعات (IT) گفته می‌شد. در فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، تاکيد و محوريت بر روی جنبه ارتباطی می‌باشد، به‌گونه‌ای که ارتباطات به منزله يک “بايد” مطرح بوده که فن‌آوری اطلاعات بدون وجود آن امکان ارائه سرويس‌ها و خدمات را دارا نمی‌باشد.
• فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، واژه‌ای است که به هر نوع دستگاه ارتباطی و يا برنامه نظير: راديو، تلويزيون، تلفن‌های سلولی، کامپيوتر، نرم‌افزار، سخت‌افزارهای شبکه، سیستم‌های ماهواره‌ای و نظاير آن اطلاق شده که سرويس‌ها، خدمات و برنامه‌های متعددی به آنان مرتبط می‌گردد (کنفرانس از راه دور، آموزش از راه دور).
• فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات اغلب در يک مفهوم و جايگاه خاص مورد بررسی کاربردی دقیق‌تر قرار می‌گيرد نظير: فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش، بهداشت، کتابخانه‌ها و غيره.
• فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، به مجموعه امکانات سخت‌افزاری، نرم‌افزاری، شبکه‌ای و ارتباطی به‌منظور دست‌یابی مطلوب به اطلاعات، گفته می‌شود.
• همگرایی بين کامپيوتر و ارتباطات، فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات را شکل می‌دهد. (پيوند بين کامپيوتر و بهره‌برداری از تمامی قابلیت‌های آن خصوصاً پردازش و ذخيره‌سازی داده با امکانات متعدد ارتباطی).
• با اين که تکنولوژی‌های مرتبط با کامپيوتر به نوعی در جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار می‌گرفت، ولی پتانسیل‌های گسترده آن پس از تحقق دو تحول عمده در سال 1980 بر همگان آشکار گرديد: تحول در صنعت نيمه‌هادی‌ها (ترانزيستور، مدارات مجتمع، ميکروتراشه‌ها)، کوچک و ارزان شدن کامپيوترها را به‌دنبال داشت. متعاقب اين تحول عظيم، امکان استفاده از کامپيوتر در ابعاد بسيار گسترده و برای عموم کاربران، فراهم گرديد (کافی است به اطراف خود نگاهی داشته باشيم!). دومين تحول عمده، ارتباط کامپيوترها با يکديگر و برپاسازی شبکه‌های کامپيوتری است. در ادامه با استفاده از فن‌آوری‌های متعدد مخابراتی و ارتباطی، امکان اتصال و ارتباط بين شبکه‌های کامپيوتری، فراهم گرديد. تحولات فوق، زمينه انقلاب عظيم اطلاعاتی در عصر حاضر و ظهور فن‌آوری‌های متعدد اطلاعات و ارتباطات را ايجاد نموده است.
• مهم‌ترین ويژگی فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، نحوه ذخيره‌سازی، پردازش و دست‌یابی به اطلاعات است.
• به مجموعه فن‌آوری‌هايی که امکان ذخيره‌سازی، پردازش، ارائه و انتقال اطلاعات را از طريق محیط‌های انتقال فراهم می‌نمايد، اطلاق می‌گردد.
فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات به جايگاه برجسته اطلاعات، دستگاه‌های ذخيره‌سازی و پردازش اطلاعات و دستگاه‌های انتقال و دست‌یابی به اطلاعات تاکيد دارد. بديهی است در اين راستا، علاوه بر پتانسیل‌های مخابراتی، رسانه‌هايی ديگر نظير راديو و تلويزيون نيز در فهرست وسايل ارتباطی (کانال نشر و توزيع اطلاعات)، قرار خواهند گرفت. زيرساخت فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در مرحله اول نيازمند وجود يک زيرساخت اطلاعاتی است که در آن تمامی دستگاه‌ها و وسايل ارتباطی نظير تجهيزات مخابراتی، راديو و تلويزيون قرار خواهند گرفت. زيرساخت اطلاعاتی به‌منزله فونداسيون زيرساخت فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، مطرح بوده که امکان ارائه سرويس‌ها و خدمات اطلاعاتی را با کيفت مطلوب، فراهم می‌نمايد. بر همين اساس می‌توان فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات را مشتمل بر سه بخش اساسی زير در نظر گرفت:

زیرساخت اطلاعات Information Infrastructure : II
فن‌آوری‌های اطلاعات Information Technologies : IT
کاربردهای اطلاعات Information Applications :IA




زيرساخت اطلاعات (II)
در زيرساخت اطلاعات، هدف ايجاد و گسترش امکانات زير می‌باشد:
1. شبکه‌ها و سرویس‌های مخابراتی
2. تکنولوژی‌های انتقال
3. سوئيچينگ و روتينگ
4. دست‌یابی و عرضه
5. ارتباطات چندرسانه‌ای (صوت، تصوير)
که این زیرساخت‌ها، خود شامل موارد زیر می‌باشد:
شبکه‌های موبايل، شبکه‌های فيبر نوری، سیستم‌های ماهواره‌ای، سیستم‌های سخن‌پراکنی، ترکيب (تلفيق) مخابرات با سیستم‌های چندرسانه‌ای، ارتباطات محلی با سرعت بالا، ارتباطات شهری و منطقه‌ای و ملی با سرعت بالا و ...
فن‌آوری اطلاعات (IT)
در فن‌آوری اطلاعات، موارد زير مورد توجه قرار می‌گيرد:
1. ذخيره‌سازی اطلاعات
2. پردازش و ارائه اطلاعات
3. سیستم‌های عامل
4. زبان‌های برنامه‌نويسی
5. مهندسی پروتکل‌ها
6. نرم‌افزارهای کاربردی
که خود شامل:
پروتکل‌های شبکه، شبکه‌های ذخيره‌سازی داده، فن‌آوری‌های رمزنگاری و امنيتی، سخت‌افزار (کامپيوترهای شخصی، سرويس‌دهندگان و ... )، طراحی بانک‌های اطلاعاتی، زبان‌های ارائه محتوا در وب نظير HTML , XML ، تشخيص و پيشگيری از حملات و ... می‌باشد.
کاربردهای اطلاعات (IA)
در کاربردهای اطلاعات، موارد زير مورد توجه قرار می‌گيرد:
1. ارائه خدمات
2. اشتراک دانش
3. مديريت عمومی
4. سرویس‌های اجتماعی
5. راه‌حل‌های تجاری
6. توليد و نشر محتوا
که شامل: آموزش، فرصت‌های اقتصادی و توليد درآمد، توسعه روستایی، بهبود سلامت شهروندان نظير استفاده از درمان راه دور، امنيت و مونيتورينگ مسائل زيست‌محيطی، مديريت اقتصادی و دولتی، کتابخانه‌های الکترونيکی، تجارت الکترونيکی، بانکداری الکترونيکی، آموزش الکترونيکی و ... می‌باشد.
همان‌گونه که ملاحظه می‌شود برای هر يک از بخش‌های سه‌گانه در فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، محدوده خاصی در نظر گرفته شده است ولی در عمل تعيين دقيق اين محدوده، امری دشوار و گاهی غيرممکن است. مثلاً برنامه‌های نرم‌افزاری در بخش فن‌آوری اطلاعات قرار گرفته ولی امکان پياده‌سازی آنان در زيرمجموعه کاربردهای اطلاعات (IA) نيز وجود خواهد داشت. هم‌چنين ارتباطات چندرسانه‌ای در زيرمجموعه زيرساخت اطلاعات (II) قرار گرفته شده‌اند ولی امکان پياده‌سازی برخی از ویژگی‌های مالتی‌مديا در زيرمجموعه فن‌آوری اطلاعات (‌IT‌)، نيز وجود دارد.
علی‌رغم عدم وجود محدوده‌ای مشخص و شفاف برای هر يک از عناصر موجود در بخش‌های سه‌گانه زيرساخت فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، می‌توان با لحاظ نمودن وزن به‌كارگيري امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در هر يک از بخش‌ها، به يک مرزبندی خاص دست يافت:
• عناصر زيرساخت اطلاعات (II)، نيازمند استفاده از تجهيزات و امکانات فيزيکی گسترده‌ای نظير سیستم‌های سوئيچينگ، روتينگ، شبکه‌ای گسترده از خطوط تلفن ثابت، سيار و شبکه‌های رادیویی، می‌باشند. در اين رابطه و به‌منظور انجام عمليات و مديريت زيرساخت فيزيکی متشکل از عناصر و تجهيزات سخت‌افزاری، می‌بایست از سخت‌افزار و نرم‌افزارهای متعددی استفاده شود. با طراحی و پياده‌سازی زيرساخت اطلاعات (بستر ارتباطی)، امکان ارتباط دستگاه‌های مختلفی نظير تلفن‌های ثابت، تلفن‌های سلولی، دستگاه‌های بدون کابل، کامپيوترهای شخصی و سرويس‌دهندگان به شبکه فراهم و آنان قادر به استفاده از سرويس‌ها و خدمات مختلفی می‌باشند. ارتباط با زيرساخت اطلاعاتی (ارتباطی) ممکن است مستقیماً (از طريق شبکه ايجاد شده) و يا با استفاده از تجهيزات خاصی نظير مودم، کارت‌های ISDN، خطوط DSL و يا دستگاه‌های بدون کابل، ايجاد گردد. معمولاً برای سنجش ميزان شکاف ديجيتالی بين جوامع فقير و ثروت‌مند، به تنوع، تعداد و کيفيت وسايل ارتباطی به زيرساخت، استناد می‌گردد. بديهی است با فرض ايجاد زيرساخت اطلاعات، بدون وجود دستگاه‌های ارتباطی (از بعد کمی و کيفی)، امکان استفاده مطلوب و بهينه از زيرساخت و در نهایت بهره‌مندی از دستاوردها و پتانسیل‌های ارائه شده در بخش‌های فن‌آوری اطلاعات و کاربردهای اطلاعات، وجود نخواهد داشت. دستگاه‌های ارتباطی (نظير تلفن‌های ثابت، سلولی) به‌عنوان شرط لازم برای ورود به بزرگراه‌های اطلاعاتی مطرح می‌باشند. بديهی است تنوع، کيفيت و مقرون به صرفه بودن دستگاه‌های ارتباطی، گزینه‌های متعددی را به‌منظور استفاده از منابع اطلاعاتی در اختيار متقاضيان، قرار می‌دهد. امکان دست‌یابی آحاد جامعه به منابع اطلاعاتی، يکی از عناصر اصلی سياست‌گذاری در زمان تعريف استراتژی توسعه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در هر جامعه می‌باشد.
• در زيرمجموعه فن‌آوری اطلاعات (IT)، از سخت‌افزارهای متعددی نظير سرويس‌دهندگان، ایستگاه‌های کاری و برخی کامپيوترهای بزرگ به‌همراه دستگاه‌های ذخيره‌سازی مختلفی، استفاده می‌گردد (نظير استفاده از کامپيوترهای داخلی که مسئول سرويس‌دهی به ساير عناصر موجود در بخش فن‌آوری اطلاعات بوده و يا سرويس‌دهندگان خارجی که مسئوليت ارائه سرویس‌های داده نظير اينترنت را بر عهده دارند). علي‌رغم استفاده گسترده از عناصر سخت‌افزاری در زيرمجموعه فن‌آوری اطلاعات، نرم‌افزار حضوری چشمگيرتر داشته و اکثر عمليات نسبت داده شده به اين بخش مستلزم استفاده از نرم‌افزار می‌باشد.
• هدف عمده در بخش کاربردهای اطلاعات، ارائه سرويس‌ها و خدمات گسترده به‌منظور افزايش کارايی و بهره‌وری در ابعاد متفاوت اجتماعی در يک جامعه اطلاعاتی است. در اين رابطه با توجه به نقش محوری و حمايت بخش زيرساخت اطلاعات و دستاوردهای بخش فن‌آوری اطلاعات، امکان ارائه سرويس‌ها و خدمات متنوع، گسترده و پویایی در بخش کاربردهای اطلاعات، فراهم می‌گردد. در بخش کاربردهای اطلاعات، علي‌رغم استفاده از سخت‌افزار، محور عمليات و هسته اساسی را طراحی و پياده‌سازی نرم‌افزار تشکيل می‌دهد.
 


«کتاب مدیریت نوین صفحه 83»

نظر دادن

ارسال نظر